Top
Σκλήρυνση Κατά Πλάκας: Η γνώση (της πάθησης) είναι δύναμη - Κρητικού Μαρίνα
fade
8569
post-template-default,single,single-post,postid-8569,single-format-image,eltd-core-1.1.1,flow child-child-ver-1.0.0,flow-ver-1.3.6,eltd-smooth-scroll,eltd-smooth-page-transitions,ajax,eltd-blog-installed,page-template-blog-standard,eltd-header-type2,eltd-sticky-header-on-scroll-down-up,eltd-default-mobile-header,eltd-sticky-up-mobile-header,eltd-dropdown-default,wpb-js-composer js-comp-ver-5.0.1,vc_responsive

Σκλήρυνση Κατά Πλάκας: Η γνώση (της πάθησης) είναι δύναμη

Έχετε πάει ποτέ σε αγώνα μπάσκετ; Σε μια καλή ομάδα, όλοι οι παίκτες συνεργάζονται αρμονικά και συμπληρώνουν ο ένας τον άλλον. Όμως, η παρακολούθηση ενός αγώνα στην τηλεόραση μας δίνει μια εντελώς διαφορετική άποψη, καθώς η κάμερα έχει την τάση να επικεντρώνεται στις δεξιότητες κάθε επιμέρους παίκτη. Μόνο όταν η κάμερα ανοίγει το πλάνο, μπορούμε να πάρουμε μια γεύση του πώς λειτουργεί ολόκληρη η ομάδα.

Η προσπάθεια κατανόησης της ΣΚΠ είναι μια παρόμοια κατάσταση. Όσο πιο κοντά κοιτάξουμε μία πτυχή της νόσου, θα δούμε μόνο ένα μέρος της εικόνας, επειδή η ΣΚΠ έχει τόσες πολλές διαφορετικές όψεις και εκδηλώσεις – τόσα πολλά συνεργαζόμενα μέλη της ομάδας. Πρέπει να δούμε τη συνολική εικόνα, για να καταλάβουμε πώς λειτουργεί η νόσος.

Δείκτες της Δραστηριότητας της Σκλήρυνσης Κατά Πλάκας

Η κλινική πορεία της νόσου έχει πολλές εκδηλώσεις, άλλες προφανείς και άλλες λιγότερο ή καθόλου εμφανείς. Η πρόγνωσή της επίσης καθορίζεται από πολλούς διαφορετικούς παράγοντες. Καθώς δεν υπάρχει ένας μόνο συγκεκριμένος τρόπος πρόβλεψης της πορείας της ΣΚΠ, οι νευρολόγοι χρησιμοποιούν συνδυασμένες πληροφορίες από αρκετούς διαφορετικούς δείκτες, που τους δίνουν μια ιδέα για το πώς μπορεί να εξελιχθεί η νόσος. Ποιοι είναι αυτοί οι δείκτες; Βασικά, υπάρχουν τρεις καθιερωμένες μετρήσεις της δραστηριότητας της νόσου– οι υποτροπές (η ΣΚΠ στην τυπική της και συχνότερα εμφανιζόμενη μορφή χαρακτηρίζεται από εξάρσεις και υφέσεις των συμπτωμάτων), η σωματική δυσκολία (αναπηρία), που μπορεί να είναι κινητική, αισθητική ή άλλου τύπου και οι βλάβες στη μαγνητική τομογραφία (MRI). Συζητώντας με το νευρολόγο σας, σίγουρα θα σας έχουν αναφερθεί κάποιες ή όλες αυτές. Καθώς όμως η έρευνα προοδεύει και η κατανόησή μας για τη ΣΚΠ και τον εγκέφαλο αυξάνεται, μαθαίνουμε περισσότερα και για την αξία της παρακολούθησης ενός ακόμη δείκτη, που είναι οι μεταβολές στο μέγεθος του εγκεφάλου.

Ας ρίξουμε μια ματιά σε καθέναν από αυτούς τους δείκτες.

Υποτροπές

Οι υποτροπές ονομάζονται επίσης εξάρσεις. Ας είμαστε ειλικρινείς! Σε κανέναν δεν αρέσουν οι υποτροπές! Μπορούν να προκαλέσουν ξαφνικά εμπόδια στις δραστηριότητές σας, με ανεξήγητη αδυναμία, προβλήματα όρασης, μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα και ζαλάδες ή ιλίγγους. Όμως, τι ακριβώς συμβαίνει; Οι υποτροπές παρουσιάζονται όταν η βλάβη που προκαλεί η ΣΚΠ στον εγκέφαλο, δηλαδή η φλεγμονή, βρίσκεται σε έξαρση. Αυτό, εμποδίζει ή διαταράσσει τα νευρικά σήματα, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να μεταδοθούν σωστά. Η ισορροπία και η αρμονία που διακρίνει τις ανθρώπινες αντιδράσεις, εξαρτάται από την ομαλή μετάδοση αυτών των σημάτων. Όταν λοιπόν αυτή η αρμονικότητα διαταραχθεί, προκαλούνται διάφορα συμπτώματα, το είδος των οποίων εξαρτάται από την περιοχή του εγκεφάλου που κάθε φορά προσβάλλεται και η σοβαρότητά τους εξαρτάται από την ένταση της φλεγμονής. Τα συμπτώματα, η ένταση, η χρονική στιγμή και η χρονική διάρκεια δεν είναι πάντα τα ίδια και μπορεί να διαφέρουν από άτομο σε άτομο, αλλά και στο ίδιο άτομο.

Οι νευρολόγοι χρησιμοποιούν τη συχνότητα με την οποία παρατηρούνται οι εξάρσεις αυτές (συχνότητα υποτροπών) ως πρώτο δείκτη για τη μέτρηση της βαρύτητας της ΣΚΠ. Ο πιο συνήθης τρόπος μέτρησης του ποσοστού των υποτροπών είναι μετρώντας τις υποτροπές και υπολογίζοντας τον μέσο αριθμό που παρατηρείται κάθε χρόνο από τότε που έγινε η διάγνωση. Αυτός ο υπολογισμός ονομάζεται ετησιοποιημένη συχνότητα υποτροπών ή ARR.

Οι υποτροπές αποτελούν χρήσιμη μέθοδο εκτίμησης της πιθανής εξέλιξης της αναπηρίας. Ο χρόνος μεταξύ υποτροπών, καθώς και το επίπεδο ανάρρωσης μετά από μια υποτροπή σχετίζονται με τη συνολική απώλεια ικανοτήτων, ιδιαιτέρως όσον αφορά στις υποτροπές που συμβαίνουν σε πρώιμο στάδιο της νόσου. Όσο συχνότερες είναι οι υποτροπές στα αρχικά στάδια της νόσου, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες η πάθηση να εξελιχθεί γρήγορα και να οδηγήσει σε σύντομο χρονικό διάστημα σε μόνιμα κινητικά προβλήματα.

Παράλληλα με τις υποτροπές, υπάρχουν και άλλοι σημαντικοί παράγοντες που επηρεάζουν την εξέλιξη, όπως π.χ. οι βλάβες στη μαγνητική τομογραφία (MRI).

Βλάβες στη Μαγνητική Τομογραφία (MRI)

Η μαγνητική τομογραφία ή MRI είναι πολύ σημαντική για τους νευρολόγους, καθώς είναι η μόνο μέθοδος παρατήρησης της δραστηριότητας της νόσου πριν την εμφάνιση των σωματικών συμπτωμάτων. Πρόκειται για απεικονιστική τεχνική, που μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την εξέταση του εσωτερικού σχεδόν κάθε οργάνου του σώματος. Στη ΣΚΠ, χρησιμοποιούνται οι εικόνες του εγκεφάλου και του νωτιαίου μυελού. Οι επηρεασμένες περιοχές του εγκεφάλου, που ονομάζονται βλάβες, εμφανίζονται επειδή έχουν μεγαλύτερη περιεκτικότητα νερού, από ό,τι ο υγιής εγκεφαλικός ιστός.

Η απεικόνιση MRI είναι μια ασφαλής και ανώδυνη διαδικασία και συνήθως δεν απαιτεί κάποια ειδική προετοιμασία εκ των προτέρων – ολοκληρώνεται σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα (περίπου 30 λεπτά).

Η MRI χρησιμοποιείται τόσο για τη διάγνωση της ΣΚΠ, όσο και για την παρακολούθηση της εξέλιξης της νόσου. Οι ερευνητές συνεχίζουν να εξετάζουν το πώς οι πληροφορίες από τις MRI θα μπορούσαν να προβλέψουν μελλοντικές σωματικές ή νοητικές εκβάσεις (π.χ. στη μνήμη, προσοχή ή στη συγκέντρωση). Για παράδειγμα, η εμφάνιση νέων βλαβών στην MRI, ανεξάρτητα από το αν αυτές συνδέονται με συμπτώματα ή όχι και ειδικά όταν έχουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, μπορεί να προβλέψει μελλοντική εξέλιξη της αναπηρίας και να βοηθήσει στην αναπροσαρμογή της θεραπείας. Οι διάφορες μετρήσεις λοιπόν στην MRI αξιολογούνται παράλληλα με την εξέλιξη της αναπηρίας ή τις σωματικές μεταβολές, καθώς και τις μεταβολές σε ολόκληρο τον εγκέφαλο, όπως θα δούμε παρακάτω.

Σωματική Δυσκολία

Παράλληλα με τις υποτροπές υπάρχουν και άλλα συμπτώματα της ΣΚΠ (μόνιμα ή παροδικά), που επηρεάζουν τους ανθρώπους και την καθημερινότητά τους με διαφορετικούς τρόπους, σε διαφορετικές χρονικές στιγμές. Τα συμπτώματα όπως π.χ. το αίσθημα κόπωσης, δεν συνιστούν υποτροπή.

Οι υποτροπές μπορεί να είναι επώδυνες, να διαταράσσουν σε σημαντικό βαθμό την καθημερινότητα του ατόμου και να ακολουθούνται πλήρη ή μερική ανάρρωση, ιδιαιτέρως σε αυτούς που πάσχουν από την υποτροπιάζουσα-διαλείπουσα μορφή της ΣΚΠ. Η συσσώρευση της αναπηρίας, σύμφωνα με μελέτες, είναι αποτέλεσμα και των υποτροπών που ακολουθούνται από μη πλήρη ανάρρωση. Πρόκειται για την πτυχή της ΣΚΠ που προκαλεί τη μεγαλύτερη αλλαγή στη ζωή του ατόμου.

Υπάρχουν διάφοροι τρόποι που μπορούμε να δούμε πόσο καλά λειτουργεί το κεντρικό νευρικό σύστημα. Μία από αυτούς είναι μια εξέταση που ονομάζεται Διευρυμένη Κλίμακα Κατάστασης Αναπηρίας (EDSS), η οποία αξιολογεί διαφορετικές λειτουργικές περιοχές του κεντρικού νευρικού συστήματος (π.χ. τις περιοχές που ελέγχουν την ικανότητα βάδισης ή ομιλίας, για παράδειγμα). Οι διαφορετικές βαθμολογήσεις στην κλίμακα EDSS από 0 έως 10, υποδηλώνουν διαφορετικά επίπεδα στην αναπηρία. Μια βαθμολογία 6, για παράδειγμα, σημαίνει ότι το άτομο με ΣΚΠ πρέπει να χρησιμοποιεί μπαστούνι στο περπάτημα. Η βαθμολόγηση στην κλίμακα EDSS είναι ο τρίτος δείκτης με τον οποίο μετράται η δραστηριότητα της νόσου.

Μεταβολές στον Εγκέφαλο

Είναι αδιαμφισβήτητο γεγονός, ότι ο εγκέφαλος όλων των ανθρώπων συρρικνώνεται καθώς μεγαλώνουν. Η διαδικασία αυτή, στους ανθρώπους με ΣΚΠ μπορεί ωστόσο να συμβεί με γρηγορότερο ρυθμό.

Ο αντίκτυπος αυτής της μείωσης στον όγκο του εγκεφάλου δεν γίνεται αμέσως εμφανής. Η συμπτωματολογική εκδήλωση μπορεί να διαφέρει από άτομο σε άτομο. Αυτό συμβαίνει επειδή ο εγκέφαλος έχει μια απίστευτη ικανότητα να αντισταθμίζει τη βλάβη, δημιουργώντας νέες συνδέσεις. Συμπτώματα που μπορεί να παρατηρήσετε ενδεχομένως να είναι η κόπωση, η διαταραχή της προσοχής και άλλα.

Οι νευρολόγοι, μετρώντας τις μεταβολές στον εγκέφαλο στην πορεία του χρόνου με τη χρήση της MRI, είναι σε θέση να παρακολουθήσουν πώς εξελίσσεται η νόσος και να χρησιμοποιήσουν αυτές τις πληροφορίες για να αξιολογήσουν την αποτελεσματικότητα της θεραπείας. Αυτός είναι ο τέταρτος δείκτης για την παρακολούθηση της πάθησης. Τα τελευταία χρόνια, η έμφαση της θεραπείας έχει μετακινηθεί από την αντιμετώπιση των αλλαγών που προκαλούνται από τη νόσο, στην εκ των προτέρων πρόληψη των βλαβών στον εγκέφαλο. Ο σημαντικότερος στόχος της θεραπείας είναι η προστασία του εγκεφάλου όσο το δυνατόν πιο νωρίς – πριν ακόμα αναπτυχθούν τα σωματικά ή νοητικά συμπτώματα, ώστε να μην επηρεαστεί η ζωή και η καθημερινότητά σας.

Είναι πολλές οι εξετάσεις…

Όλες αυτές οι αξιολογήσεις μπορεί να σας φαίνονται λιγάκι τρομακτικές. Βέβαια, η ΣΚΠ από μόνη της  είναι αρκετά απαιτητική.  Είναι πολύ σημαντικό όμως να συνεχίσετε να βλέπετε τον νευρολόγο σας, τον νοσηλευτή ή οποιοδήποτε άλλο επαγγελματία του τομέα της υγείας ανήκει στον προσωπικό σας «στρατό» για τη ΣΚΠ.

Αυτοί οι τέσσερις δείκτες απαιτούν τακτική παρακολούθηση και αν εξεταστούν μαζί, θα βοηθήσουν τον νευρολόγο σας να κατανοήσει την πρόοδό σας και θα τον/ την προειδοποιήσουν για τυχόν αλλαγές που πρέπει να γίνουν στο θεραπευτικό σας σχήμα.

Είναι το μακρινό πλάνο της εικόνας που λέγαμε στην αρχή. Τα αποτελέσματα αυτών των εξετάσεων θα σας δώσουν γνώσεις για τη ΣΚΠ, από την οποία πάσχετε. Και, όπως λένε, η γνώση είναι δύναμη.

Eπιμέλεια: Νικόλαος Φάκας, Αρχίατρος Νευρολόγος,
Διευθυντής Νευρολογικής Κλινικής 401 ΓΣΝΑ

Πηγή: http://lifepositive.gr